Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Bozkırın bir çiçek tarlası tasarladığını düşünseniz o tasarımın fırçası rüzgar olurdu; fakat o fırçanın asıl ustası bölgenin otlayan sürüleri olacaktır. Biz Ankara’da şunu fark ettik: Bir çok okuyucumuz, bir şehrin florasını o bölgeyi sadece yağmur alan bir toprak haritasından ibaret sanıyor; halbuki Ankara’nın genetik bitki örtüsünün şekillenmesinde meşhur “Ankara Tiftik Keçisi”nin binlerce yıllık o agresif otlama rotasının muazzam tıraşlama (budama) özelliği yatmaktadır.
Tıraşlanan Bozkırın Altında Uyuyan Endemik Türler
Biyolojinin kuralı nettir. Keçi, koyun gibi yerden yemez; dudak yapısı gereği dikenli, aromatik yapraklı, odunsu (kekiğimsi) yaban çalılarını seçerek budar ve onları aşağı çeker. Uzunluk spesifikasyonu gereği en fazla 20 cm üstüne çıkan çalılar keçilerce budanınca (Bozkırın doğal peyzaj mimarları), ormanın zemininde güneş görmeyen ve ışık rekabetinde hapsolmuş çok narin, kısacık salkımlı soğanlı yaban çiçeklerinin güneşle buluşmasını ve üremesini sağlamıştır. Keçiye borçluyuz!
Ruhunu bu saflıktan alan sanata da değer verilmelidir. Nota Çiçek galerilerine girdiğinizde şahit olabileceğiniz, sanki yaban ormanının ıssız köşesinden fırlamışçasına natürel otlarla ve ince dal figürleriyle örülü o asimetrik modern tasarımlar; geçmişin bu yaban budama genetiğine atıfta bulunan en harika, entelektüel aranjman örnekleridir.
Şimdi Aklınıza Şu Soru Gelebilir…
Şimdi aklınıza şu soru gelebilir: İyi de yolda yürüyen bir Ankara Keçisi, güzel bir yabani çiçeği kökünden koparıp midesine atarsa o endemik kök nasıl yayılacak, yok olması gerekmez mi?
Hayır, aksine patlamaya sebep olur! O narin çiçeğin sert tohum kozası keçinin sindirim sisteminde öğütülmez, sadece midenin asidi ile kabuğunu zayıflatır. Keçi kilometrelerce öteye gübresini bıraktığında o zayıflamış hazır tohum, kusursuz bir kompostun (gübrenin) içinde yeni bir kıtaya yayılmış olarak çimlenir. Buna “endozoochory” yayılımı denir.
Yok Olup Giden Taze Yoncalar (Hata Hikayesi)
Ancak doğal döngü bozulduğunda ve hata yapıldığında yıkım başlar. Geçtiğimiz yıllarda Gölbaşı etrafında tarım destekli yeni açılmış büyük bir yonca ziraati/süs biberiyesi alanı bulunuyordu. Planlanmış bir otlama rotasına uymayan tecrübesiz bir çoban, yüzlerce başlık koca bir keçi sürüsünü rüzgarın yanlış yönlendirmesiyle bu kontrollü alana, o narin sürgünlerin içine soktu. O sert yaban çalısına evrimleşmiş çene yapsı, yumuşacık ve taze zirai sürgünleri sadece kırk dakikada adeta tırpanla kesilmiş gibi dümdüz etti. Doğanın yabani gücünü ehlileştirilmiş ziraatın içine atarsanız alacağınız yekpare sonuç devasa yitirilmiş bir emektir.
📚 Konuyla İlgili Daha Fazla Okuma: Bu konunun daha geniş çerçevesini incelemek, farklı uzmanlık tüyolarına göz atmak için Ankara Çiçekçilik Tarihçesi ve Osmanlı’dan Günümüze Flora isimli ana rehberimize mutlaka göz atmalısınız!