Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Zamanlama tabiatta bir erdem değil mutlak bir kuraldır. Biz Ankara’da şunu fark ettik: Çoğu kent sakini, dijital mecralarda veya sahil şeridi iklim bültenlerinde okuduğu “Havalar ısınıyor laleleri ekin” laflarına aldanıp Eylül ayının veya ilkbaharın başında devasa Hollanda soğanlarını toprağa gömüyor. Ancak Ekim-Kasım öncesi olan o sıcak sirkülasyonda yapıldığında, lale soğanı kök vermek yerine içeriden kaynayarak ve yumuşayarak düpedüz çamurlaşır.
Kış Uykusunun (Vernalizasyon) Gücü
Soğanlı bitkilerin karakteri eksiye düşmeye programlıdır. Lale ve sümbüllerin o kalın taç yapraklı ve iri kelleli uyanabilmesi için yaklaşık 10 santimetrelik sıkı bir toprak altına girmesi ve aylarca 5 derecenin altında zorlu bir uykudan (“vernalizasyon” dediğimiz soğuklanma dönemi) geçmesi biyolojik gerekliliktir.
Soğutmanın gücü tasarıma yansır. Özellikle Nota Çiçek vitrinlerinde bahar boyu sergilenen o bilek boyundaki kalın saplı, dev kafalı ihtişamlı Türk lalelerinin asıl büyüme zekası, tohumun aylarca bu protokole tabi tutulmasındaki ar-ge emeğinde gizlidir. Soğuğu yemeyen soğan cılız çıkar.
Şimdi Aklınıza Şu Soru Gelebilir…
Şimdi aklınıza şu soru gelebilir: Peki ben Aralık veya Ocak’ta unutursam, toprağa gömmek yerine soğanı ilkbahara kadar evin buzluğunda veya dondurucusunda saklayıp ilkbaharda saksıya eksem uyanır mı?
Dondurucuya (eksi bilmem kaç değere) atmak kışlamak değil tohum hücresini öldürmektir. Soğan eksi 10’da değil, 0 ila 5 derece arasındaki serin sebzelik veya gerçek kış toprağı şartlarında solunum yaparak yaşam belirtisi gösterir. Buzluk doğrudan organ ölümü demektir.
Kalorifer Üstündeki Fiyasko (Hata Hikayesi)
Ziraat hatası acemi şefkatinin sonucudur. Çok pahalı ve nadir türde siyah lale soğanlarını ithal getirten iyi niyetli hevesli bir amatör… Kışa girerken soğanlarına kıyamadı “Ankara’nın kışı belli olmaz, bunlar Hollanda soğanı donmasın yavrucaklar” felsefesiyle kese kağıdının içinde, evin en sıcak bölümündeki çalışan kalorifer peteğinin hemen yanındaki yüksek rafa dizdi. O soğanların 4 ay boyunca sıcağa maruz kalıp kendi iç sularından kaynayarak kavrulacaklarına hesap edememişti. Şubat gelip de saksıya almak için paketi açtıklarında, karşılarında dolgun soğanlar yerine pörsümüş, kaskatı kesilmiş küçük odun kömürleri duruyordu. Koruma güdüsü çiçeğin kışını çalarak onu katletmişti.
📚 Konuyla İlgili Daha Fazla Okuma: Bu konunun daha geniş çerçevesini incelemek, farklı uzmanlık tüyolarına göz atmak için Ankara Karasal İklim Botanik ve Ziraat Rehberi isimli ana rehberimize mutlaka göz atmalısınız!